Sosyal medyada kimlik doğrulaması tartışması artık yalnızca bir başlık değil. Son yapılan açıklamalarla birlikte hesap açma ya da hesap kullanma sürecinde e-Devlet tabanlı bir doğrulama modelinin masada olduğu daha net görüldü.

Adalet Bakanı sosyal medya düzenlemesinin hazırlık aşamasında olduğunu ve gerçek kimlikle kullanım yönünde bir çerçeve kurulduğunu söylerken TBMM’deki teknik anlatım bu çerçevenin nasıl işleyeceğine dair daha somut ayrıntılar verdi.

Ortaya çıkan tabloya göre planlanan sistem sosyal medya platformuna doğrudan T.C. kimlik numarası vermekten çok, e-Devlet üzerinden üretilen bir doğrulama anahtarına dayanıyor. Bu anahtarın merkezinde yaş teyidi var.

Aynı dönemde komisyondan geçen düzenleme metni de 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmamasını, 15 yaşını doldurmuş ancak reşit olmayan kullanıcılar için ise ayrıştırılmış hizmet verilmesini öngörüyor.

Planlanan model adım adım nasıl işleyecek?

Kamuoyunda ilk anda sosyal medyaya T.C. kimlik numarası ile giriş söylemi öne çıktı. Ancak TBMM komisyonundaki teknik sunum, işin pratikte biraz daha farklı bir model üzerinden anlatıldığını gösteriyor.

Buna göre kullanıcı önce e-Devlet kapısına giriyor, ardından kullanacağı sosyal medya hesabına özel bir dijital token oluşturuluyor. Bu token doğrudan kullanıcı hesabıyla eşleşen bir doğrulama dosyası gibi çalışıyor.

Token tam olarak neyi doğrulayacak?

Komisyondaki anlatıma göre token içinde, kişinin sosyal medya tarafındaki tanımlayıcısı ile yaş eşiğine ilişkin bilgi yer alıyor. Teknik örnekte bu tanımlayıcının kullanıcı kodu, rumuz ya da hesap adı gibi bir unsur olabileceği ifade edildi. Yani sistem bu kişi 15 yaşın üzerinde mi değil mi bilgisini doğrulanabilir bir dijital kayıtla taşıyor ve kullanıcı bu kaydı yaş doğrulaması isteyen platformlara yükleyebiliyor.

Buradaki kritik nokta şu ki resmi anlatım sosyal medya şirketlerine kullanıcının tüm kişisel bilgilerinin gönderilmeyeceğini, yalnızca yaş doğrulamasına yarayan bilginin paylaşılacağını söylüyor. Ancak aynı teknik açıklamada, tokenın belirli bir hesap tanımlayıcısına bağlanacağı da açıkça ifade edildi.

Bu da sistemin yalnızca yaş kontrolü katmanından ibaret olmadığını, e-Devlet tarafında hesapla kişi arasında bir doğrulama zinciri kurulacağını gösteriyor. Bu son cümle resmi anlatımdan yapılan bir çıkarımdır.

15 yaş sınırı düzenlemenin neresinde duruyor?

TBMM’de kabul edilen metne göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bunun için yaş doğrulama dahil gerekli teknik tedbirleri almak zorunda kalacaklar.

15 yaşını doldurmuş çocuklar için ise ayrıştırılmış hizmet yaklaşımı öngörülüyor. Ayrıca ebeveyn kontrol araçları, kullanım süresi denetimi ve ücretli işlemlerde ebeveyn onayı gibi mekanizmalar da düzenlemenin parçası olarak yazıldı.

Düzenleme yalnızca hesap açılışını değil, platformların yükümlülüklerini de genişletiyor. Gerekli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde reklam yasağı ve devamında bant daraltma gibi yaptırımların devreye alınabileceği belirtiliyor. Bu yüzden mesele sadece yeni bir giriş ekranı değil; sosyal ağ sağlayıcıların Türkiye’deki hizmet mimarisini doğrudan etkileyecek bir uyum süreci anlamına geliyor.

Hala açık kalan noktalar var

Teknik model anlatılmış olsa da sistemin tüm ayrıntıları henüz kapanmış değil. En dikkat çeken başlıklardan biri de 15 yaşını doldurmuş fakat reşit olmayan kullanıcıların doğrulamasının pratikte nasıl yürütüleceği.

Çünkü komisyondaki teknik sunumda e-Devlet kapısı üyeliği için 16 yaş ve üstü ifadesi de kullanıldı. Bu nedenle düzenlemede öngörülen 15 yaş eşiği ile uygulamada anlatılan e-Devlet akışı arasında netleştirilmesi gereken bir alan bulunuyor.

Bir başka belirsizlik de takvim tarafında. Bakanlık cephesinden kamuoyuna yansıyan açıklamalarda üç aylık geçiş süreci ifadesi kullanılırken, komisyondaki teknik anlatımda altı aylık bir geçiş süreci dile getirildi. Bu nedenle sistemin ne zaman başlayacağı kadar, hangi versiyonla başlayacağı da önümüzdeki Meclis sürecinde netleşecek görünüyor.