BYD’nin Türkiye yatırımı yeniden tartışmanın merkezine girdi. Gündemde bu kez doğrudan “1 milyar dolarlık ceza” iddiası var. Ancak dosyanın resmi tarafına bakıldığında, ortada kesinleşmiş bir ceza kararından önce, 2024’te imzalanmış büyük ölçekli bir yatırım anlaşması ve bu anlaşmanın takibine ilişkin kamu açıklamaları bulunuyor.

Resmi çerçevede bilinen tablo net: BYD, Türkiye’de yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırımla yıllık 150 bin araç kapasiteli elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobil üretim tesisi ile bir Ar-Ge merkezi kurmayı taahhüt etti. Üretimin 2026 sonunda başlaması, yatırımla birlikte 5 bin kişiye kadar doğrudan istihdam sağlanması planlandı.

Asıl mesele ceza iddiasından önce anlaşmanın nereye gittiği

Temmuz 2024’te imzalanan anlaşmayla BYD’nin Manisa’da üretim tesisi kurması ve Türkiye’yi üretim üssü olarak değerlendirmesi hedeflendi. Aynı dönemde Ticaret Bakanı şirketin Manisa’daki fabrika yatırımı taahhüdü karşılığında ilave gümrük vergisinden muaf tutulduğunu söylemişti. Resmi açıklamalarda yatırımın 2026 sonunda üretime geçmesi öngörülüyor.

Resmi belgede ne görünüyor?

Mart 2026 tarihli Meclis yanıtında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yatırımın tamamlanmasına ilişkin sürecin devam ettiğini, izleme ve denetim çalışmalarının sürdüğünü belirtiyor. Aynı metinde teşvik sistemi kapsamında desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda uygulanacak müeyyidelerin mevzuatta düzenlendiği ve teminat mekanizmalarıyla kamu çıkarlarının korunduğu da açıkça yer alıyor.

Bu ifade önemli çünkü resmi metin yaptırım ihtimali yok demiyor. Tam tersine şartlar karşılanmazsa yaptırım kapısının açık olduğunu ortaya koyuyor. Fakat aynı metin kamuoyunda konuşulan 1 milyar dolarlık ceza rakamını doğrulayan net bir tutar da vermiyor.

1 milyar dolar ceza kısmı neden dikkatli okunmalı?

Şu anki resmi tabloda 1 milyar dolar ceza kesiliyor denebilecek bir açıklama bulunmuyor. Şubat 2026’da Ticaret Bakanı Ömer Bolat da BYD yatırımlarının askıya alındığı iddiaları için problem yok demiş, sürecin Sanayi Bakanlığı tarafından takip edildiğini ve BYD yetkililerinin Türkiye’de temaslarını sürdürdüğünü söylemişti.

Bu yüzden haberin en güvenli okuması, BYD yatırımı için resmi anlaşma yürürlükte, devlet süreci izliyor, yaptırım ihtimali mevzuatta var, ancak kamuoyuna yansıyan 1 milyar dolarlık ceza rakamı henüz resmi makamlar tarafından ilan edilmiş bir karar olarak görünmüyor.